Termin „demokracja” występuje bardzo często zarówno w tekstach poświęconych myśli społeczno-politycznej, jak i w życiu publicznym.
Demokracja (gr. demos - lud, kratos - władza) jest formą ustroju państwa, w której obywatele tego państwa (naród, lud) sprawują rządy bezpośrednio lub za pośrednictwem wybranych przedstawicieli.
Demokratyczny model ustroju państwa, rozwijany i doskonalony w Europie i w świecie od czasów oświecenia, wywodzi się ze starożytnej Grecji, z polis (miasta-państwa) ateńskiego. Ewolucja ustroju politycznego Aten, zapoczątkowana przez Solona w VI wieku p.n.e. i kontynuowana przez Klejstenesa, przyniosła największe korzyści w wiekach V i IV p.n.e. Po wojnach perskich utrwaliła się w ustroju ateńskiego miasta-państwa szeroko rozwinięta demokracja bezpośrednia.
Suwerenna władza należała do ludu, czyli do mężczyzn powyżej 20. roku życia, będących rdzennymi obywatelami Aten i, co najważniejsze, ludźmi wolnymi. Liczba osób spełniających te warunki sięgała około 40 tysięcy, co stanowiło 10% liczby wszystkich mieszkańców polis. Nie było ich mało, jeśli przyjąć, że samych niewolników było w Atenach ponad 200 tysięcy. Każdy z obywateli mógł osobiście i bezpośrednio uczestniczyć w sprawowaniu władzy, a więc w podejmowaniu ważnych decyzji państwowych na forum zwoływanego kilka razy w miesiącu Zgromadzenia Ludowego. Jego kompetencje były bardzo szerokie: miało ono władzę ustawodawczą, dokonywało wyboru organów władzy wykonawczej i sprawowało nad nimi kontrolę, wybierało skład Trybunału Ludowego. Głównym organem władzy wykonawczej, przygotowującym wnioski ustawodawcze dla Zgromadzenia Ludowego i kolegialnie zarządzającym polis, była Rada Pięciuset, w której skład wchodziło 500 obywateli wybieranych przez Zgromadzenie drogą losowania. Urzędnicy wybierani byli na rok i podlegali nadzorowi Zgromadzenia i Rady. Za wielkie osiągnięcie demokracji ateńskiej uznać trzeba sądownictwo ludowe. Instytucja Trybunału Ludowego dawała Ateńczykom gwarancję ochrony praw po-litycznych. Demokracja ateńska była ustrojem wyjątkowym zarówno w Grecji, jak i w całym świecie starożytnym.