Ustrój republiki rzymskiej (509-27 p.n.e.), chociaż ulega! wielu zmianom i pewnym ulepszeniom, nigdy nie stał się całkiem demokratyczny. Właściwie przez cały czas swego istnienia republika rzymska była republiką arystokratyczną. Najważniejszą rolę w państwie odgrywali członkowie starych rodów patrycjuszowskich. To oni sprawowali główne urzędy państwowe (konsula, pretora, kwestora, edyla, cenzora i inne), oni też wchodzili w skład Senatu - kolegialnego organu kierującego bieżącą polityką państwa.

Rzymskie zgromadzenia ludowe (3 rodzaje) formalnie miały szerokie uprawnienia, w praktyce mogły tylko przyjmować lub odrzucać wnioski i projekty zgłaszane przez Senat i urzędników. Szczególną pozycję miał w republice urząd trybuna ludowego, powołany dla obrony praw ludu (funkcja trochę podobna do dzisiejszej funkcji rzecznika praw obywatelskich). Republika rzymska przeszła do historii niejako forma demokracji państwowej, lecz jako państwo, którego wszystkie instytucje polityczne działały w ramach istniejącego formalnie systemu prawa; jako państwo będące wspólnotą obywateli zjednoczonych w działalności dla dobra publicznego i uznających rządy prawa.
Elementów demokracji można się natomiast doszukać w organizacji i zasadach funkcjonowania wspólnot wczesnochrześcijańskich (wybór biskupów i diakonów przez członków wspólnoty, równość wszystkich wobec Boga itp.). Wśród wczesnośredniowiecznych plemion germańskich (później i słowiańskich) dosyć dużą rolę odgrywał wiec (thing, tag), czyli zebranie wszystkich dorosłych członków plemienia, będący podstawą tak zwanej demokracji plemiennej. W czasie pokoju wiec orzekał o najważniejszych sprawach plemienia (kontakty z innymi plemionami, wymiana handlowa), na czas wojny swoje uprawnienia przekazywał w ręce naczelnika (wodza) plemiennego.