Zasada suwerenności narodu (ludu). W monarchii absolutnej podmiotem władzy, a więc sprawującym rządy (suwerenem), był władca (książę, król, cesarz itp.). Swymi poddanymi rządził często despotycznie i okrutnie. Zwolennicy rewolucji francuskiej zamierzali temu położyć kres, powierzając, wzorem demokracji ateńskiej, władzę ludowi.
Współcześnie zasadę suwerenności narodu przyjmuje się w znaczeniu zaproponowanym przez Jeana Jacques’a Rousseau w jego koncepcji umowy społecznej. Zgodnie z tą koncepcją suwerenność narodu polega na sprawowaniu przez niego najwyższej władzy, której przejawem jest podejmowanie ostatecznych decyzji. Władza może być sprawowana bez-pośrednio (np. referendum, inicjatywa ludowa, weto ludowe, samorząd, wyrażanie opinii publicznej) lub pośrednio, czyli przez przedstawicieli wybranych w demokratycznych wyborach.

Bardzo ważną formą rozwojową demokracji była demokracja szlachecka (stanowa), która wykształciła się w Polsce w drugiej połowie XV wieku, zaś największy rozkwit osiągnęła w XVI wieku. Swoisty charakter tej demokracji polegał na przyznaniu tylko jednej grupie społecznej - szlachcie - pełni praw politycznych i ekonomicznych w Rzeczypospolitej. Inne stany albo odgrywały rolę drugorzędną, tak jak mieszczaństwo, albo rolę służebną, jak chłopi. Prawa i przywileje szlacheckie zebrane zostały w artykułach henrykowskich z 1573 roku. Według nich jedynie szlachta miała prawo do sprawowania władzy politycznej w Rzeczypospolitej. Mogła zasiadać w Sejmie, brać udział w sejmikach ziemskich, sprawować urzędy publiczne. (more…)

« Older Posts — Newer Posts »